PERŁY – wielki powrót

Iwona Renans-Jung – ekspertka pereł, właścicielka firmy jubilerskiej od 1989 r., złotniczka, jubilerka, projektantka biżuterii, związana z Fundacją Edukacji, Rozwoju i Integracji Jubilerstwa Anna Sokolnicka-Elzanowska – ekspertka biżuterii współczesnej i specjalistka z zakresu doświadczeń klienta; absolwentka historii sztuki i zarządzania kreatywnego, związana z jubilerstwem tradycją rodzinną sięgającą XIX w., praktyk biznesu i wieloletnia współpracowniczka magazynu „Elle” | 01/2024

Perły istnieją w biżuterii od wieków, a teraz wróciły jako jeden z wielkich trendów w modzie. Pojawiają się wszędzie: zarówno w kolekcjach największych firm jubilerskich, jak i domów mody. Wkładają je gwiazdy na czerwony dywan, celebryci pokazują się w nich na Instagramie i TikToku. W ślad za nimi podąża tzw. ulica, czyli my wszyscy. Nie ma już stylizacji, do której nie można włożyć pereł – od wielkiej kreacji, przez klasyczną małą czarną, do jeansów i dresu. Teraz słabość do tych wyjątkowych kamieni wróciła nie tylko u kobiet, ale i u mężczyzn.

Te wyjątkowe kamienie szlachetne są symbolami piękna, delikatności i doskonałości. Dawne kultury przypisywały im wyjątkowe znaczenia i różnie, ale zawsze wyjątkowo, tłumaczyły ich powstanie. W starożytnej Grecji twierdzono, że perły powstały z kropel wody podczas narodzin Afrodyty. W Japonii wierzono, że to łzy nimf, syren lub aniołów. Persowie byli przekonani, że perły powstają po burzy w miejscu, gdzie tęcza spotyka się z ziemią. Według mitów wczesnej cywilizacji chińskiej czarne perły symbolizowały mądrość. Istniał też przekaz o czarnych perłach mówiący, że powstały z łez biblijnego Adama, który lamentował, kiedy Bóg wygnał go z raju. Ewa uroniła z tego powodu znacznie więcej łez, dlatego białe perły są bardziej powszechne niż te o ciemnej barwie. Według Koranu perły symbolizują doskonałość, a dla hindusów i chrześcijan są znakiem czystości, miłości, wierności i niewinności. Konsekwencją tych konotacji jest obecność pereł w kreacjach ślubnych.

Naturalne i hodowane

Historycznie biżuteria perłowa długo była zastrzeżona jedynie dla elit. Do XX wieku tworzona była jedynie z pereł naturalnych, zarówno słono- jak i słodkowodnych, a te występują w naturze niezwykle rzadko. Na wolności mniej niż jedna na tysiąc małży może wytworzyć perłę w ciągu swojego życia, dlatego przed stworzeniem pereł hodowanych były one luksusem dla wybranych. Przez wieki biżuteria perłowa podkreślała pozycję, zasobność i wpływy. Stanowiła symbol dobrobytu i szczęścia. Dzięki swojej wyjątkowości, wynikającej zarówno z symboliki, jak i organicznego charakteru, perły zdobyły sobie wyjątkowe miejsce wśród kamieni szlachetnych. Przełom w dostępności do biżuterii z pereł pojawił się dopiero, gdy powstały pierwsze profesjonalne hodowle. Opanowanie hodowli było długim procesem, który zaczął się dynamicznie rozwijać dopiero w pierwszej połowie XX wieku w Japonii. Pojawiły się kultowe perły hodowane Akoya, potem w innych miejscach świata hodowane South Sea czy Tahiti. Rozwój procesu hodowli jest bardzo dynamiczny. W tej chwili na rynku istnieje olbrzymi wybór od wysokojakościowych pereł słonoi słodkowodnych, do masowo hodowanych, odbiegających formą od doskonałego kształtu kuli, ale też wykorzystywanych w jubilerstwie pereł o zróżnicowanych wielkościach, kształtach i barwach.

Perły – symbol elegancj i

Perły stanowią symbol elegancji, szyku i piękna od wieków, pierwotnie były zarezerwowane dla monarchów i arystokracji, dzięki pojawieniu się hodowli stały się znacznie bardziej dostępne i popularne. Jednym z momentów zwrotnych dla ich popularności w XX wieku był czas, gdy Coco Chanel wprowadziła je do swoich kolekcji, twierdząc, że „każda kobieta potrzebuje ich niezliczoną ilość”. Promując perły, Chanel podeszła do nich jednak bardzo modowo i dała też przyzwolenie na noszenie imitacji. Dzięki nowatorstwu Chanel perły w jej kolekcjach uosabiały elegancję i klasę. To wpłynęło na ich postrzeganie i stworzenie mody na ich noszenie.

Moda na perły

Od tego momentu i dzięki zwiększonej dostępności wynikającej z pojawienia się hodowli perły zagościły na stałe w wielu kolekcjach domów mody. Równocześnie powstało wiele kolekcji, ale też specjalistycznych firm jubilerskich, które proponują biżuterię z perłami. Biżuteria ta, noszona przez ikony stylu takie jak Audrey Hepburn, Jackie Kennedy, Michelle Obama czy księżna Kate, jest stale obecna i wyznacza kanony elegancji. Popularność perły zyskały też dzięki show-biznesowi, na początku zwłaszcza w okresie „Wielkiego Gatsby’ego”. W latach 50. i 60. perły były zestawiane z małą, czarną sukienką i kreacjami w stylu new look, dzięki czemu symbolizowały luksus i ponadczasowość. W rodzinach królewskich tradycja noszenia perłowej biżuterii sięga czasów królowej Wiktorii, a królowa Elżbieta II była znana z noszenia potrójnego sznura pereł. Kate Middleton również często sięga po perły, kreując nowoczesny model klasycznej elegancji. Obecnie perły promują nowi królowe i królowie – influenserzy z Instagrama czy TikToka, gwiazdy show-biznesu i idole masowej wyobraźni. Oni też pokochali perły i uwielbiają je nosić, a ich sławne stylizacje promują biżuterię perłową na masową skalę. Kiedyś Marilyn Monroe była jedną z pierwszych gwiazd, które podkreślały piękno perłowej biżuterii, potem Madonna zyskała sławę, nosząc perły (zwłaszcza podczas słynnego występu podczas MTV VMAs w 1984 r.), a dziś Dua Lipa nosi naszyjnik z trzech sznurów pereł projektu Vivienne Westwood i inspiruje kolejne pokolenia. Forma tej biżuterii i sposób noszenia stały się znacznie bardziej odważne. Wolno perły nie tylko wkładać do każdego stroju, ale i nosić w sposób niekonwencjonalny, np. jako zamiennik strojów, naszyjniki cross-body, przeskalowane, kaskadowe formy zbudowane z wielu elementów, dekoracje włosów, dodatki do strojów etc. Teraz perły pasują do wszystkiego i zawsze, ale sposób ich noszenia i jakość samych kamieni zawsze ma znaczenie i określa osobę, która je nosi.

Nie tylko dla kobiet

Obecnie perły zyskują wielką popularność także w modzie męskiej. To fascynacja, która nie jest nowa, ale wróciła z wielką mocą. Sławne portrety Henryka III Walezego, na których pojawiał się w perłach, potwierdzają tę słabość od wieków. Teraz nowi królowie, władcy serc, Instagrama czy TikToka tacy jak Harry Styles, Timothée Chalamet, A$AP Rocky i Usher eksperymentują z perłową biżuterią i wyznaczają trendy, które inspirują miliony naśladowców. Perły były wszechobecne na wybiegach wiosny i lata 2024 r. od Nowego Jorku po Paryż, Londyn i Mediolan, więc możemy się spodziewać, że trend ma nadal charakter wznoszący. Wiele firm i wielu projektantów poszerza swoje kolekcje o perły. Powstają też miejsca poświęcone tylko biżuterii z perłami, i to również w Polsce – w Poznaniu powstał pierwszy salon biżuterii tylko perłowej. Fascynacja perłami rośnie, a kreatywność w podejściu do ich noszenia wydaje się nie mieć granic. Rosnąca dostępność i zróżnicowane wzornictwo sprawia, że także Polki i Polacy coraz częściej decydują się na zakupy.